نقد و بررسی انیمه حمله به تایتان؛ داستان، شخصیت‌ها و پایان Attack on Titan

این ترکیب صداپیشگان در طول فصل‌های مختلف تا پایان مجموعه حفظ شده است.

ارن یگر؛ قهرمانی که کم‌کم تغییر می‌کند

ارن در شروع داستان نوجوانی عصبی، عجول و آرمان‌گراست. او آزادی را در خروج از دیوارها می‌بیند و تصور می‌کند اگر تمام تایتان‌ها کشته شوند، انسان‌ها آزاد خواهند شد.

اما هرچه بیشتر درباره جهان می‌فهمد، تعریف آزادی برایش پیچیده‌تر می‌شود. دشمنان او دیگر موجوداتی بی‌فکر نیستند و راه رسیدن به آزادی نیز به اندازه گذشته روشن به نظر نمی‌رسد.

یکی از بهترین ویژگی‌های شخصیت ارن، ثابت ماندن ریشه اصلی رفتار اوست. ظاهر، روش‌ها و تصمیم‌هایش تغییر می‌کنند، اما میل شدیدش به حرکت رو به جلو و نپذیرفتن زندان از ابتدا در او وجود دارد.

بازی صوتی یوکی کاجی نیز این تغییر را به‌خوبی نشان می‌دهد. صدای ارن نوجوان پر از خشم و هیجان است، اما در فصل پایانی آرام‌تر، سردتر و سنگین‌تر می‌شود.

مشکل شخصیت در بخش پایانی این است که سریال برای حفظ رازهایش، برای مدتی افکار واقعی او را از مخاطب پنهان می‌کند. این انتخاب تعلیق ایجاد می‌کند، اما باعث می‌شود بعضی تصمیم‌های او تا زمان گفت‌وگوهای پایانی مبهم یا ناگهانی به نظر برسند.

میکاسا آکرمن؛ قدرت زیاد و حرف‌های ناگفته

میکاسا پس از کشته شدن خانواده‌اش با ارن زندگی می‌کند و مهم‌ترین هدفش محافظت از اوست. توانایی بدنی بالا و تسلطش بر تجهیزات مانور سه‌بعدی، او را به یکی از قدرتمندترین سربازان نسل ۱۰۴ تبدیل کرده است. معرفی رسمی شخصیت نیز بر مهارت رزمی و پیوند عمیق او با ارن تأکید دارد.

میکاسا در صحنه‌های اکشن حضور قدرتمندی دارد، اما بخش مهم‌تر شخصیتش وابستگی عاطفی به ارن است. داستان از او می‌پرسد آیا دوست داشتن یک نفر به معنای پذیرفتن تمام تصمیم‌های اوست یا گاهی باید برخلاف کسی که دوستش داریم عمل کنیم.

یکی از ضعف‌های سریال این است که بخش زیادی از احساسات میکاسا را با سکوت و تکرار نام ارن نشان می‌دهد. مانگا و انیمه می‌توانستند زمان بیشتری به رابطه او با دیگر اعضای گروه و زندگی مستقلش اختصاص دهند.

بااین‌حال، تصمیم نهایی داستان بدون شناخت میکاسا معنای خود را از دست می‌دهد. پایان مجموعه بیش از هر چیز به انتخاب او وابسته است.

آرمین آرلرت؛ کسی که با فکر کردن می‌جنگد

آرمین از نظر جسمی ضعیف‌تر از بسیاری از دوستانش است، اما قدرت تحلیل و دیدن راه‌هایی که دیگران متوجه آن‌ها نمی‌شوند، بارها گروه را نجات می‌دهد.

او برخلاف ارن، آزادی را فقط در نابودی دشمن نمی‌بیند. آرزوی دیدن دریا، کوه‌های یخی و جهان بیرون از دیوارها، نشان می‌دهد کنجکاوی و شناخت برای او به‌اندازه پیروزی در جنگ اهمیت دارند.

آرمین در فصل‌های پایانی به وجدان اخلاقی داستان تبدیل می‌شود. او می‌داند گفت‌وگو همیشه نتیجه نمی‌دهد، اما نمی‌خواهد خشونت تنها زبان موجود باشد.

این شخصیت گاهی بیش از اندازه برای پیدا کردن راه‌حل مناسب به کار می‌رود و بعضی نقشه‌هایش بسیار خوش‌شانس به نظر می‌رسند. بااین‌حال، تقابل نگاه او با ارن یکی از مهم‌ترین بخش‌های پایان است.

لیوای آکرمن؛ قوی‌ترین سرباز بدون قدرت جادویی

لیوای فرمانده گروه ویژه سپاه شناسایی و یکی از ماهرترین مبارزان انسان است. سایت رسمی نیز او را سربازی معرفی می‌کند که با عنوان «قوی‌ترین سرباز بشریت» شناخته می‌شود.

محبوبیت لیوای فقط به صحنه‌های مبارزه مربوط نیست. او فردی منظم، خشک و کم‌حرف است، اما نسبت به سربازانش احساس مسئولیت عمیقی دارد. لیوای در طول داستان بارها مجبور می‌شود میان نجات افراد و ادامه مأموریت یکی را انتخاب کند.

نبردهای او با تایتان‌ها از بهترین صحنه‌های اکشن مجموعه‌اند؛ مخصوصاً زمانی که سرعت تجهیزات مانور سه‌بعدی با طراحی دوربین و موسیقی ساوانو ترکیب می‌شود.

بااین‌حال، آسیب‌های متعدد در فصل پایانی حضور او را محدود می‌کنند. این تصمیم از نظر واقع‌گرایی قابل‌درک است، اما بعضی مخاطبان انتظار داشتند نقش پررنگ‌تری در آخرین رویارویی داشته باشد.

اروین اسمیت؛ فرمانده‌ای که برای حقیقت قربانی می‌دهد

اروین فرمانده سپاه شناسایی است و حاضر می‌شود برای رسیدن به حقیقت، خطرهایی را بپذیرد که بسیاری از فرماندهان دیگر از آن‌ها دوری می‌کنند.

او قهرمانی کاملاً فداکار نیست. آرزوی شخصی‌اش برای اثبات نظریه پدرش، بخش بزرگی از تصمیم‌هایش را شکل می‌دهد. همین خودخواهی پنهان، شخصیت او را انسانی‌تر می‌کند.

اروین می‌تواند سربازان را به مأموریتی بفرستد که احتمال بازگشت از آن بسیار کم است، اما خودش نیز حاضر است در خط مقدم همان عملیات قرار بگیرد.

تصمیم مربوط به انتخاب میان اروین و آرمین، یکی از سخت‌ترین و بحث‌برانگیزترین لحظات مجموعه است و نشان می‌دهد «فرد مناسب برای نجات» همیشه همان فرد قدرتمندتر نیست.

راینر براون؛ دشمنی که خودش نیز قربانی جنگ است

راینر در فصل‌های ابتدایی مانند برادر بزرگ‌تر گروه رفتار می‌کند، اما با آشکار شدن گذشته‌اش، به یکی از پیچیده‌ترین شخصیت‌های سریال تبدیل می‌شود.

فصل پایانی نشان می‌دهد او در محیطی پر از تبلیغات، تبعیض و فشار خانوادگی بزرگ شده است. تصمیم‌هایش پیامدهای وحشتناکی دارند، اما داستان او را فقط به‌عنوان یک هیولای بی‌احساس نمایش نمی‌دهد.

احساس گناه، افسردگی و دوگانگی هویتی راینر از مهم‌ترین نمونه‌های تأثیر جنگ بر روان شخصیت‌هاست. صداپیشگی یوشی‌ماسا هوسویا نیز خستگی و فروپاشی تدریجی او را به‌خوبی منتقل می‌کند.

راینر شاید بهترین نمونه برای پیام اصلی سریال باشد: انسانی که از نگاه یک طرف دشمن است، ممکن است از طرف دیگر سربازی قهرمان یا کودکی فریب‌خورده باشد.

هانجی زوئه؛ کنجکاوی در دنیایی پر از ترس

هانجی ابتدا به‌دلیل علاقه عجیبش به مطالعه تایتان‌ها شناخته می‌شود. درحالی‌که دیگران فقط از تایتان‌ها می‌ترسند، هانجی تلاش می‌کند رفتار و ساختار بدن آن‌ها را بفهمد.

این کنجکاوی نقش مهمی در پیشرفت دانش سپاه شناسایی دارد. هانجی بعدها مسئولیت‌های سنگین‌تری می‌گیرد و مجبور می‌شود از یک پژوهشگر پرانرژی به فرمانده‌ای تبدیل شود که باید درباره جان افراد تصمیم بگیرد.

طنز شخصیت در فصل‌های نخست باعث سبک‌تر شدن فضای داستان می‌شود، اما در بخش پایانی، فشار فرماندهی و از دست دادن دوستان روی رفتار او دیده می‌شود.

جین کیرشتاین؛ یکی از طبیعی‌ترین مسیرهای رشد

جین در شروع داستان بیشتر به فکر زنده ماندن و ورود به پلیس نظامی است. او نمی‌خواهد قهرمان باشد و تصمیمش برای دوری از خطر کاملاً قابل‌فهم است.

مرگ دوستان و دیدن واقعیت جنگ باعث می‌شود مسئولیت بیشتری بپذیرد. او همچنان می‌ترسد، تردید می‌کند و زندگی راحت را دوست دارد، اما در لحظه‌های مهم از دیگران فرار نمی‌کند.

جین برخلاف ارن، لیوای یا میکاسا قدرت استثنایی ندارد. به همین دلیل، رشد او از یک نوجوان خودخواه به فرمانده‌ای قابل‌اعتماد، یکی از واقعی‌ترین مسیرهای شخصیتی سریال است.

گابی و فالکو؛ کودکان طرف دیگر دیوار

گابی و فالکو در فصل پایانی وارد داستان می‌شوند. هر دو در مارلی بزرگ شده‌اند، اما نگاه یکسانی به جنگ ندارند.

گابی به تبلیغات رسمی باور دارد و می‌خواهد با تبدیل شدن به جنگجو، ارزش خودش و مردمش را ثابت کند. فالکو بیشتر به نجات دیگران فکر می‌کند و زودتر متوجه می‌شود دشمنان آن سوی دریا تفاوت زیادی با خودش ندارند.

رفتارهای گابی در شروع باعث خشم بسیاری از مخاطبان می‌شود، اما مسیر او عمداً شباهت‌هایی با ارن نوجوان دارد. هر دو کودکی هستند که پس از دیدن مرگ نزدیکانشان، تمام نفرت خود را متوجه گروهی می‌کنند که هنوز درست نمی‌شناسند.

نقد حمله به تایتان؛ چرا این انیمه این‌قدر محبوب شد؟

داستان مدام شکل خودش را عوض می‌کند

فصل اول بیشتر یک داستان بقا و ترس است. فصل دوم روی هویت تایتان‌ها و خیانت تمرکز دارد. فصل سوم وارد سیاست داخلی، تاریخ خاندان سلطنتی و راز زیرزمین می‌شود و فصل پایانی جنگی جهانی را به تصویر می‌کشد.

این تغییرها بی‌ارتباط با هم نیستند. هر مرحله از اطلاعات فصل‌های قبل ساخته می‌شود و مفهوم بسیاری از اتفاق‌های قدیمی را عوض می‌کند.

کمتر انیمه‌ای می‌تواند از نبرد انسان و هیولا شروع کند و بدون کنار گذاشتن پایه اولیه خود، به داستانی درباره سیاست، نژاد، جنگ و نسل‌کشی برسد.

رازها از قبل در داستان کاشته شده‌اند

Attack on Titan معمولاً پاسخ‌ها را ناگهانی از بیرون داستان وارد نمی‌کند. عنوان قسمت اول «به تو، دو هزار سال بعد» است و سال‌ها بعد، قسمت ۸۰ عنوان «از تو، دو هزار سال پیش» را دارد. این ارتباط نشان می‌دهد بسیاری از مفاهیم اصلی از مراحل ابتدایی در برنامه نویسنده حضور داشته‌اند.

رفتار عجیب بعضی شخصیت‌ها، تصاویر تیتراژها، خاطرات پراکنده و جمله‌هایی که ابتدا معمولی به نظر می‌رسند، پس از آشکار شدن حقیقت معنای تازه‌ای پیدا می‌کنند.

البته همه جزئیات از روز نخست بدون تغییر طراحی نشده‌اند، اما داستان در ایجاد احساس پیوستگی و برنامه‌ریزی بلندمدت موفق عمل می‌کند.

دشمنان کاملاً سیاه نیستند

در فصل‌های نخست، تایتان‌ها موجوداتی ترسناک و بدون احساس‌اند. بعدتر، شخصیت‌های انسانی جای آن‌ها را به‌عنوان دشمن می‌گیرند؛ اما سریال اجازه نمی‌دهد تقسیم‌بندی خوب و بد ساده باقی بماند.

راینر، آنی، برتولت، زیک و گابی مرتکب کارهای دردناکی می‌شوند، ولی گذشته و محیطی که در آن بزرگ شده‌اند نیز نشان داده می‌شود. فهمیدن دلیل رفتار آن‌ها به معنی بخشیدن یا توجیه کردنشان نیست؛ بلکه باعث می‌شود جنگ واقعی‌تر دیده شود.

شخصیت‌ها امنیت روایی ندارند

در بسیاری از مجموعه‌ها می‌توان حدس زد شخصیت‌های اصلی تا پایان زنده می‌مانند. حمله به تایتان از همان قسمت‌های نخست نشان می‌دهد حضور طولانی یک شخصیت، تضمینی برای نجات او نیست.

مرگ‌ها فقط برای شوکه کردن بیننده استفاده نمی‌شوند. بیشتر آن‌ها روی تصمیم‌ها و روحیه بازماندگان اثر می‌گذارند. از دست دادن هر فرمانده یا دوست، مسئولیت بیشتری بر دوش افراد باقی‌مانده می‌اندازد.

بااین‌حال، استفاده مکرر از مرگ و قربانی در قسمت‌های پایانی ممکن است اثر عاطفی بعضی صحنه‌ها را کاهش دهد؛ چون مخاطب تقریباً همیشه منتظر اتفاقی تلخ است.

تجهیزات مانور سه‌بعدی اکشن متفاوتی ساخته‌اند

نبرد با تایتان‌ها فقط به شمشیر زدن محدود نیست. سربازان باید با تجهیزات مانور سه‌بعدی میان ساختمان‌ها و درختان حرکت کنند، سرعت بگیرند و به نقطه آسیب‌پذیر پشت گردن تایتان برسند.

در فصل‌های تولیدشده توسط WIT Studio، حرکت دوربین در این صحنه‌ها حس سرعت و ارتفاع زیادی دارد. برخی نبردهای لیوای، میکاسا و گروه شناسایی هنوز از بهترین صحنه‌های اکشن تلویزیونی مجموعه هستند.

در فصل پایانی، استفاده از مدل‌های سه‌بعدی برای تایتان‌ها بیشتر شد. کیفیت آن نسبت به بسیاری از نمونه‌های سه‌بعدی تلویزیونی مناسب است، اما تفاوت آن با طراحی دوبعدی فصل‌های قدیمی کاملاً دیده می‌شود.

تغییر استودیو از WIT به MAPPA چه تأثیری داشت؟

فصل‌های اول تا سوم را WIT Studio ساخت. تتسورو آراکی کارگردان فصل نخست و ناظر اصلی فصل‌های بعد بود و ماساشی کویزوکا کارگردانی فصل‌های دوم و سوم را بر عهده داشت.

فصل پایانی به استودیوی MAPPA و کارگردان یوئیچیرو هایاشی سپرده شد. طراحی شخصیت‌ها در این بخش به ظاهر مانگا نزدیک‌تر شد و فضای رنگی نیز سنگین‌تر و خاکستری‌تر شد.

WIT در صحنه‌های پرواز با تجهیزات مانور و انیمیشن دوبعدی تایتان‌ها عملکرد درخشانی داشت. MAPPA در مقابل باید جنگ‌های بزرگ‌تر، تعداد بیشتری تایتان و طراحی پیچیده فصل پایانی را مدیریت می‌کرد.

مدل‌های سه‌بعدی MAPPA در قسمت‌های نخست فصل آخر واکنش‌های متفاوتی گرفتند، اما کیفیت ترکیب سه‌بعدی و دوبعدی در بخش‌های بعد بهتر شد. قسمت‌های ویژه پایانی نیز از نظر جزئیات، نورپردازی و مقیاس نبرد، جزو بهترین قسمت‌های دوره MAPPA هستند.

تغییر استودیو در ابتدا محسوس است، اما بعد از چند قسمت، سبک تازه با فضای سیاسی و جنگی فصل پایانی هماهنگ می‌شود.

موسیقی؛ یکی از مهم‌ترین نقاط قوت سریال

هیرویوکی ساوانو آهنگ‌ساز اصلی فصل‌های نخست است و قطعاتی ساخته که احساس عظمت، ترس و ناامیدی نبردها را بیشتر می‌کنند. در فصل پایانی، کوتا یاماموتو نیز به او اضافه شد و موسیقی رنگ نظامی‌تر و سنگین‌تری پیدا کرد.

آهنگ‌های آغازین نیز بخشی از هویت سریال شده‌اند:

• Guren no Yumiya
• Jiyuu no Tsubasa
• Shinzou wo Sasageyo
• Red Swan
• Shoukei to Shikabane no Michi
• My War
• The Rumbling
• The Last Titan

Linked Horizon پس از حضور در فصل‌های نخست، برای بخش پایانی نیز بازگشت و قطعه «دو هزار سال... یا شاید... بیست هزار سال بعد، برای تو» را اجرا کرد.

گاهی موسیقی بیش از اندازه بلند و هدایت‌کننده احساسات است، اما در بیشتر صحنه‌های مهم، تصویر و صدا به شکلی هماهنگ عمل می‌کنند.

هر فصل چه حال‌وهوایی دارد؟

فصل اول؛ ترس، بقا و شناخت تایتان‌ها

فصل نخست بیشترین تمرکز را بر وحشت ناشی از تایتان‌ها دارد. انسان‌ها ضعیف‌اند، اطلاعات کمی دارند و حتی یک عملیات ساده می‌تواند تلفات زیادی داشته باشد.

آرک تروست و نبرد با تایتان مؤنث، قوانین اولیه دنیا و روش مبارزه را معرفی می‌کنند. فصل اول در بعضی قسمت‌های میانی کمی کش‌دار می‌شود، اما شروع قدرتمند و پایان پرتعلیقی دارد.

فصل دوم؛ خیانت از جایی نزدیک می‌آید

فصل دوم فقط ۱۲ قسمت دارد و به همین دلیل ریتم سریع‌تری پیدا کرده است. هویت چند تایتان مهم، گذشته یمیر و رابطه شخصیت‌هایی که تا آن زمان دوست به نظر می‌رسیدند، در مرکز داستان قرار می‌گیرد.

آشکار شدن بعضی رازها عمداً بدون موسیقی یا مقدمه بزرگ اتفاق می‌افتد و همین سادگی، صحنه را تأثیرگذارتر می‌کند.

فصل سوم؛ سیاست و راز زیرزمین

نیمه نخست فصل سوم بیشتر درباره حکومت داخل دیوارها، خاندان ریس و گذشته لیوای است. کسانی که فقط برای نبرد با تایتان‌ها سریال را دنبال می‌کنند، ممکن است این بخش را کندتر بدانند.

نیمه دوم یکی از قوی‌ترین بخش‌های مجموعه است. بازگشت به شیگانشینا، نبرد اروین و سپاه شناسایی و رسیدن به زیرزمین، چند سال انتظار مخاطبان را پاسخ می‌دهد.

فصل پایانی؛ وقتی دیگر دشمن ساده‌ای وجود ندارد

فصل آخر داستان را از نگاه مارلی و نسل تازه جنگجویان شروع می‌کند. این تغییر در ابتدا ممکن است گیج‌کننده باشد، چون شخصیت‌های اصلی قدیمی مدتی در مرکز نیستند.

اما هدف این است که مخاطب پیش از بازگشت ارن، زندگی مردم آن سوی دریا را ببیند. کسانی که در فصل‌های قبل دشمن بودند، حالا خانه، خانواده و ترس‌های خودشان را دارند.

فصل پایانی از نظر موضوعی جاه‌طلبانه‌ترین بخش مجموعه است، ولی حجم اطلاعات سیاسی، تعداد گروه‌ها و تقسیم شدن فصل به چند بخش، تجربه تماشا را نامنظم کرده است.

مهم‌ترین ضعف‌های حمله به تایتان

نام‌گذاری و تقسیم فصل آخر گیج‌کننده است

عنوان «فصل پایانی» از سال ۲۰۲۰ استفاده شد، اما پایان واقعی سه سال بعد رسید. این فصل به بخش اول، بخش دوم، فصل پایانی نهایی و دو ویژه دیگر تقسیم شد.

از نظر تولیدی ممکن است این تقسیم لازم بوده باشد، اما برای مخاطب تازه روشن نیست بعد از هر بخش باید سراغ کدام عنوان برود.

بعضی توضیحات سیاسی خیلی فشرده‌اند

پس از آشکار شدن دنیای بیرون، نام کشورها، گروه‌های نظامی، خاندان‌ها و برنامه‌های سیاسی زیادی وارد داستان می‌شوند.

برخی اطلاعات فقط در یک گفت‌وگوی طولانی گفته می‌شوند و اگر مخاطب چند قسمت را با فاصله ببیند، ممکن است ارتباط شخصیت‌ها و نقشه‌ها را فراموش کند.

شخصیت‌های مکمل قدیمی کنار می‌روند

هیستوریا در فصل سوم نقش بسیار مهمی دارد، اما در فصل پایانی حضورش محدود می‌شود. بعضی اعضای نسل ۱۰۴ نیز پس از معرفی شخصیت‌های مارلی فرصت کمتری پیدا می‌کنند.

تمرکز داستان روی ارن، زیک، راینر و جنگ جهانی قابل‌درک است، اما پرداخت کمتر برخی شخصیت‌های قدیمی باعث می‌شود پایان مسیرشان کامل به نظر نرسد.

انگیزه‌های ارن دیر توضیح داده می‌شوند

فصل آخر برای حفظ راز، بخش زیادی از افکار ارن را پنهان می‌کند. مخاطب بیشتر او را از نگاه دوستان و دشمنانش می‌بیند.

این روش شخصیت را مرموز می‌کند، اما وقتی توضیح اصلی در پایان ارائه می‌شود، حجم زیادی از احساسات و انگیزه‌ها باید در یک گفت‌وگو جمع شوند. نتیجه برای بعضی مخاطبان قانع‌کننده است و برای گروهی دیگر دیرهنگام و فشرده به نظر می‌رسد.

آیا انیمه حمله به تایتان ارزش دیدن دارد؟

بله؛ به‌خصوص برای مخاطبانی که به داستان‌های معمایی، جنگی و شخصیت‌های خاکستری علاقه دارند. حمله به تایتان فقط روی صحنه‌های اکشن حساب نمی‌کند و داستان آن با پیش رفتن فصل‌ها تغییر جدی می‌کند.

این انیمه برای کسانی مناسب است که دوست دارند سرنخ‌ها را دنبال کنند، درباره تصمیم شخصیت‌ها بحث کنند و پس از پایان هر فصل برداشت قبلی خود را دوباره بررسی کنند.

در مقابل، خشونت زیاد، مرگ شخصیت‌ها، فضای ناامیدکننده و بخش‌های سیاسی سنگین ممکن است برای همه مناسب نباشد.

امتیاز تحریریه دورجین